ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੰਡਿਤ ਭਗਵਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰਾਯਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰਾਇਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣਾਇਣ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਭਗਵਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਆਦਿ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ 100 ਗੁਣਾ ਵਾਪਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਦਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਸੂਰਾਂ ਦੇ ਮੱਧ 12 ਦਿਨ ਤਕ ਭਿਆਨਕ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿਨ-ਜਿਨ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕਲਸ਼ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਬੂੰਦੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕੁੰਭ ਮਹਾਪਵਰ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਉਜੈਨ ਅਤੇ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੰਭ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੀ ਸਥਾਨ’ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
