ਦੁਨੀਆ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ਡ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਏਆਈ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਰੋਬੋਟ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ। ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਇੰਨੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਜਾਓ। ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਢੇ ਮਾਪੇ ਇਕੱਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਨ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹੈ…
ਪਰ, ਜਿੰਨਾ ਇਸ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਸੀਂ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ। OTP, ਡਿਜੀਟਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ, ਲਿੰਕ, ਹੈਕਿੰਗ, ਫਿਸ਼ਿੰਗ, ਪਛਾਣ ਚੋਰੀ, ਰੈਨਸਮਵੇਅਰ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ ਆਦਿ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅਪਰਾਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਉੱਪਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਗੱਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
2 ਮਹੀਨੇ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਵਿੱਚ
ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ 86 ਸਾਲਾ ਨਿਵਾਸੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ 20 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਫਿਰੌਤੀ ਲਈ। ਇਸਨੂੰ ਅਸਲੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਜਾਅਲੀ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਚੱਲਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰਦਾ, ਉਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਾ। ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਧੀ ਵੱਲੋਂ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਹਾਣੀ?
ਇੱਕ ਔਰਤ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੀਬੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੰਦੀਪ ਰਾਓ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੈੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਰੇਸ਼ ਗੋਇਲ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਕੱਲੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ ਔਰਤ
ਔਰਤ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। “ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ‘ਤੇ ਚੀਕਦੀ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ,” ਉਸਨੇ ਪੁਲਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਧਮਕੀ
ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਰਾਓ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਸੀਬੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ ਸੀ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੀਮ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਟਸਐਪ ਕਾਲ ‘ਤੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚਲਾਕੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਖਾਤੇ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਸਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪੁਲਸ ਉਸਦੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪੁਲਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ
ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ “ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਮੂਵਮੈਂਟ” ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੁਲਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸਦੀ ‘ਈ-ਜਾਂਚ’ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਪੁਲਸ ਉਸਦੀ ਔਨਲਾਈਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੇਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੈਂਕ ਵੇਰਵੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਕਲੀ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਮ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਪੁਲਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ?
ਐਫਆਈਆਰ 4 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੁਲਸ ਨੇ ਮਲਾਡ ਤੋਂ ਸ਼ਯਾਨ ਸ਼ੇਖ (20) ਅਤੇ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਤੋਂ ਰਜ਼ੀਕ ਬੱਟ (20) ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ 9 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਬੱਟ ਨੇ ਪੈਸੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
