ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨ ਬਣਾਉਣ ‘ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨਾਂ ਦੀ ਪਾਵਰ 600-700 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ 1200 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਦਿਵਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪਲੇਨਰੀ ਸੈਸ਼ਨ “ਗ੍ਰੀਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨ: ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ” ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨ ਜਲਦ ਹੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸੋਨੀਪਤ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਵਿਚਕਾਰ ਟ੍ਰੈਕ ‘ਤੇ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2025 ਤੱਕ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਰੇਨ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਸਵੀਡਨ, ਚੀਨ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ ਟਰੇਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 8 ਤੋਂ 10 ਡੱਬੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ‘ਚ ਡੀਜ਼ਲ ਟਰੇਨ ਲਗਭਗ 964 ਕਿਲੋ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜੀਂਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਟੋਰੇਜ
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟਰੇਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਂਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ 3,000 ਕਿਲੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਸਟੋਰੇਜ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵੀ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਟਰੇਨ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਰਨ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਟਰੇਨ ਦੇ ਕੋਚ ਚੇਨਈ ਦੀ ਇੰਟੈਗਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ ‘ਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟਰੇਨਾਂ ਚੱਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਟਰੇਨ 1 ਕਿਲੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ‘ਤੇ 4.5 ਲੀਟਰ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਈਲੇਜ ਦੇਵੇਗੀ। 8 ਤੋਂ 10 ਕੋਚਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ 2.4 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ
ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਮਾਰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਥੇਰਨ ਹਿੱਲ ਰੇਲਵੇ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਲਵੇ, ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ, ਕਾਂਗੜਾ ਵੈਲੀ ਰੇਲਵੇ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਮਾਉਂਟੇਨ ਰੇਲਵੇ ‘ਤੇ 30 ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਚੇਨਈ ਦੀ ਇੰਟੈਗਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕੋਚ ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟਰੇਨਾਂ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। 1 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ‘ਤੇ ਇਹ 4.5 ਲੀਟਰ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਈਲੇਜ ਦੇਵੇਗਾ। 8-10 ਕੋਚਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ 2.4 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਟਰੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਗਲੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਥੇਰਨ ਹਿੱਲ ਰੇਲਵੇ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਲਵੇ, ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ, ਕਾਂਗੜਾ ਵੈਲੀ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਪਹਾੜੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ 30 ਅਜਿਹੀਆਂ ਟਰੇਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ।
