ਇਸ ਵਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲਾ ਮਹਾਂਕੁੰਭ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ 13 ਜਨਵਰੀ, 2025 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ 26 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਮਹਾਂਕੁੰਭ 12 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚਾਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ, ਸੰਗਮ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਰਿਦੁਆਰ, ਸ਼ਿਪਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਜੈਨ ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਂਕੁੰਭ ਦੌਰਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਅਘੋਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਅਘੋਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹਨ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗੇ…
ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ
ਨਾਗਾ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਦਿਗੁਰੂ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਦਾ ਕੰਮ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਖਾੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਜੀਵਨ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਸੁਆਹ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਨਾਗਾ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਘੋਰੀ ਸਾਧੂ
ਅਘੋਰੀ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਗਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਧੂ ਅਘੋਰ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਘੋਰੀ ਸਾਧੂ ਆਮ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੋਪੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਅਘੋਰੀ ਸਾਧੂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲਾਲਚਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ।
ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਅਘੋਰੀ ਸਾਧੂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਆ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਅਕਸਰ ਨੰਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਸੁਆਹ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਵੀ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਘੋਰੀ ਬਾਬਾ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਪਾਸਕ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਸੁਆਹ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਘੋਰੀ ਬਾਬਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅਘੋਰੀ ਬਾਬਾ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝਿਜਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਫ਼ਰਤ, ਗੁੱਸਾ, ਈਰਖਾ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਅਘੋਰੀ ਬਾਬਾ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
