ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਓ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮਹਾਂਕੁੰਭ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਨੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਸੰਗਮ ਨੋਜ਼ ‘ਤੇ ਸਵੇਰੇ 1.30 ਤੋਂ 2 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਭਗਦੜ ਮਚੀ। ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 30 ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਂਕੁੰਭ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਐਕਸ਼ਨ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਭ ਦਾ ਆਯੋਜਨ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੌਨੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਗਦੜ ਮਚੀ। ਦਰਅਸਲ, 10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬ੍ਰਿਜ ‘ਤੇ ਰੇਲਿੰਗ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਦੜ ਮਚ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ 36 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰਿਦੁਆਰ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਭਗਦੜ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਦਰਅਸਲ, 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2010 ਨੂੰ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜੇ ਦੀ ਅਫਵਾਹ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਦੜ ਮਚ ਗਈ। ਇਸ ਭਗਦੜ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 15 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
ਅਗਸਤ 2003 ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਭਗਦੜ ਕਾਰਨ 39 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਦਸਾ 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਇਸ ਲਈ ਵਾਪਰੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਸੰਤ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੰਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਭਗਦੜ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸਾਲ 1992 ਵਿੱਚ, ਉਜੈਨ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਸਥ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਭਗਦੜ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
1986 ਵਿੱਚ ਹਰਿਦੁਆਰ ਮਹਾਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਭਗਦੜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 200 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਭਗਦੜ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀਰ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ, ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1954 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਭਗਦੜ ਮਚੀ ਸੀ। 3 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੌਨੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਭਗਦੜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 800 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਮਹਾਕੁੰਭ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਕੁੰਭ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹਵਾਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹਵਾਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਵਾਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭੀੜ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।
