ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਵੀ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ‘ਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ NBFCs ਦੀ ਮਨਮਾਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ (MPC) ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਜਲਦੀ ਹੀ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਪਾਰ ਨਿਯਮ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ NBFCs ਦੀ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 30 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਧੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨਿਲਾਮੀ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁੱਲ (ਐਲਟੀਵੀ) ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਰਜ਼ਾ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਭੁਗਤਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀ ਹੈ ਵਿਵਸਥਾ ?
ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ NBFCs ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁਲੇਟ ਰੀਪੇਮੈਂਟ ਮਾਡਲ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗਾਹਕ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪੂਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਗਾਹਕ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਸ਼ਕ ਭੁਗਤਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੋਲਡ ਲੋਨ ‘ਤੇ ਜੋਖਮ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਫਾਲਟ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
EMI ਵਰਗਾ ਸਿਸਟਮ ਹੋਵੇਗਾ ਸ਼ੁਰੂ…
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਵੀ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਡਿਫਾਲਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਆਮ ਗਾਹਕ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ ਛੁਡਵਾ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਡਿਫਾਲਟ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਘਰ ਅਤੇ ਆਟੋ ਲੋਨ ਵਰਗੀਆਂ EMI ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਡਿਫਾਲਟ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ…
ਗੋਲਡ ਲੋਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਜੋਖਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਫਸ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ LTV ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ‘ਤੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਲੋਨ ਦੀ ਗੋਲਡ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
