ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਜਾਂ ਈਮੇਲ ਦੇ ਕਾਰਨ Scam ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਸਕੈਮ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਆਏ ਸੁਨੇਹੇ ਜਾਂ ਕਾਲ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਜਾਂ ਗੂਗਲ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਸਰਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਗੂਗਲ ‘ਤੇ ਸਰਚ ਕਰ ਲਿਆ, ‘ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?’ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਔਰਤ ਲਈ, ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਫ਼ੋਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਿਆ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਪੋਸਟ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਖੂਬ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ‘ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦੀ ਕੀਮਤ’ ਦੀ search ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਵਟਸਐਪ ‘ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਫਾਰਵਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ‘ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ Google ‘ਤੇ “ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?” ਸਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਈ, ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲਗਜ਼ਰੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ – ਯੂਟਿਊਬ, ਟਵਿੱਟਰ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ।
– ਆਪਣੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬੁਰਜ ਖਲੀਫਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਓ।
-ਮਿਸਰ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
– ਹੁਣੇ ਆਈਫੋਨ 17 ਦੀ ਪ੍ਰੀ-ਬੁੱਕ ਕਰੋ।
– ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਖਰੀਦੋ।
– ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਦ ‘ਤੇ 1 ਏਕੜ ਸੁੰਦਰ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ
ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਐਪ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋ।
1. ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਕੂਕੀਜ਼ – ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਸਰਚ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੂਕੀਜ਼ ਨਾਮਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਪੰਨਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕਲਿੱਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਿੰਕਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿਖਾਏ ਜਾਣਗੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੇ ਹਨ।
2. ਮਾਈਕ੍ਰੋਫ਼ੋਨ ਅਕਸੈਸ ਅਤੇ ਵੌਇਸ ਡੇਟਾ – ਕੁਝ ਐਪਸ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫ਼ੋਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੂਗਲ, ਫੇਸਬੁੱਕ) ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੌਇਸ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
3. ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ – ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਟੋਰ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਡਾਟਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
4. ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ – AI ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਤੁਹਾਡੇ ਖੋਜ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਾਂ, ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਇਹ ਇੰਨਾ ਸਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਛਲੇ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਚਾਲ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਡੇਟਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀਆਂ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
– ਮਾਈਕ੍ਰੋਫ਼ੋਨ ਪਹੁੰਚ ਬੰਦ ਕਰੋ: ਤੁਸੀਂ ਐਪ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫ਼ੋਨ ਅਨੁਮਤੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
– ਕੂਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਟਾਓ।
– Google ਅਤੇ Facebook ਦੀ Ad Preferences ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਸਟਮਾਈਜ਼ ਕਰੋ।
– ਇੱਕ VPN ਅਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ DuckDuckGo) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
