ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ (Cyber Frauds) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘੁਟਾਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ WhatsApp ‘ਤੇ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਰਾਹੀਂ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 28 ਸਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਦੀਪ ਜੈਨ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ WhatsApp ‘ਤੇ ਭੇਜੀ ਗਈ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਫੋਟੋ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਸਟੇਗਨੋਗ੍ਰਾਫੀ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਨਤ ਹੈਕਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਜਾਲ ਸੀ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?
ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਵਟਸਐਪ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?” ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਾਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਪਹਿਰ 1:35 ਵਜੇ ਫੋਟੋ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਲਈ। ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਕਲਿੱਕ ਉਸਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਏਟੀਐਮ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੇ ਕੇਨਰਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ 2.01 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਢਵਾ ਲਏ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਸ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹੈਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਇਹ ਸਲਾਹ
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ‘ਲੈੱਸਟ ਸਿਗਨੀਫਿਕੈਂਟ ਬਿੱਟ (LSB) ਸਟੈਗਨੋਗ੍ਰਾਫੀ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੋਡ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਮ ਮੀਡੀਆ ਫਾਈਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋ, ਆਡੀਓ ਜਾਂ PDF ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਡ ਆਮ ਐਂਟੀਵਾਇਰਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਖੋਜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਈਲ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਹਮਲੇ .jpg, .png, .mp3, .mp4 ਅਤੇ PDF ਵਰਗੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਮਾਲਵੇਅਰ ਕਿਸੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਲਿੰਕ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਪੇਜ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
