ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ‘ਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੰਜ ਰਸਮਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਪੰਡਿਤ ਜੈ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਾੜੀ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਬੱਪਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੁਭ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਿੰਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਲਾੜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬੰਨਾ ਅਤੇ ਬੰਨੀ ਯਾਨੀ ਲਾੜੀ-ਲਾੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਨਿਖਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਵਿਆਹ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਲਾੜਾ-ਲਾੜੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖੂਬ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢੋਲਕ ਉੱਤੇ ਬੰਨਾ ਅਤੇ ਬੰਨੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਡੀਜੇ ਅਤੇ ਲਾਊਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਲਕ ਦੀ ਰਸਮ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਿਲਕ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭਰਾ ਲਾੜੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ, ਫਲ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿਲਕ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
