ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ 957 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਾਭ ਉਠਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।ਵਿਦਿਆਰਥੀ 57 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ, ਨਰਸਿੰਗ, ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ, ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ, ਰੋਬੋਟਿਕਸ, ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ, ਲਾਅ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ, ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਹ ਸਕੀਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੈਸ਼ਨ 2024-25 ਵਿੱਚ, 365 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਲਾਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਦੇ ਕਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ 106.44 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਸਕੀਮ ਕੀ ਹੈ?
ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਕੀਮ ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ “ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ” ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਚ 2024 ਵਿੱਚ “ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਫਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ” ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। QS ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 150 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ 50 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁੜਕੀ, ਮੁੰਬਈ, ਰੁੜਕੇਲਾ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਮਾਨਚੈਸਟਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਜੌਹਨ ਹੌਪਕਿਨਜ਼, ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਜੀ ਅਤੇ ਪੀਜੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ 957 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਲਾਭ
ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਫਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2021-22 ਵਿੱਚ 73 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 5.3 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2022-23 ਵਿੱਚ 172 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 63.19 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ 347 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 10.77 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ 365 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 106.44 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 957 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੀਮ ਦਾ ਮਿਲੇਗਾ ਲਾਭ
ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਆਮਦਨ 8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਆਮਦਨ 8 ਤੋਂ 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 42 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 34 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਤਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
